Polityka caratu w sprawach Kościoła prawosławnego służyła m.in. rusyfikacji ziem ukraińskich. W kolejnych latach różnice liturgiczne między metropolią kijowską a innymi eparchiami Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego były stopniowo likwidowane, ryt unifikowano według wzorca moskiewskiego. Metropolia kijowska straciła również szczególną autonomię administracyjną.
Wyrazem rusyfikacji był m.in. nakaz budowy cerkwi w stylach moskiewsko-jarosławskim lub neobizantyńskim, co miało ujednolicić prawosławną architekturę cerkiewną w całym imperium.
W 1914 Kościół posiadał 55 173 cerkwie i 550 monasterów. Posługę duchową niosło prawie 113 629 księży, oraz 95 259 mnichów.
Rosyjska Cerkiew prawosławna w RFSRR i ZSRR Patriarcha Tichon, obrany w 1917 po rewolucji lutowej i obaleniu caratu, po przewrocie bolszewickim (rewolucji październikowej) znalazł się w konflikcie z władzami komunistycznymi z powodu ich otwarcie antyreligijnej polityki. Duchowny wielokrotnie wzywał prawosławnych do obrony wiary przed prześladowaniami. Bezskutecznie domagał się od władz zaprzestania akcji otwarcia relikwii przechowywanych w cerkwiach (1919) i niezamykania ławry Troicko-Siergijewskiej (1920). Do czerwca 1923 przebywał w areszcie domowym, był przygotowywany jego proces pokazowy. Zmarł w marcu 1925.