ZiU-5 (ЗиУ-5) – trolejbus produkowany w ZSRR. Skrót ZiU pochodzi od nazwy fabryki Zawod imieni Urickogo (Завод имени Урицкого, ЗиУ, której patronem był rewolucjonista Moisiej Uricki). Ten miejski trolejbus produkowany był masowo w latach 1959–1972. W sumie wyprodukowano ponad 14,5 tysięcy egzemplarzy ZiU-5. Dzięki temu ZiU-5 stał się swego czasu najbardziej popularnym modelem trolejbusu w ZSRR. Ostatnie pojazdy zakończyły służbę w połowie lat 80. XX wieku. Nieliczne pojazdy zachowano dla celów muzealnych.
Rozwój Przez pierwsze lata po II wojnie światowej trwała ekspansja trakcji trolejbusowej w Związku Radzieckim. Trolejbus uznano za środek transportu bardziej nowatorski od kosztownych tramwajów. Trzon parku trolejbusowego ZSRR stanowiły wówczas wozy typu MTB-82. Były one jednak zbyt małe, a komfort jazdy pozostawiał wiele do życzenia. Po wyprodukowaniu krótkich serii i eksperymentalnych trolejbusów TBU-1, ZiU opracowało całkowicie nowy model, w którym wyeliminowano wady z trolejbusu MTB-82. Był to pierwszy wariant pojazdu ZiU-5. W 1959 w Moskwie testowano ponad 200 jego egzemplarzy. Prowadzone próby ujawniły wady nowego produktu. Inżynierowie z ZiU, wykorzystując doświadczenie z testów, poprawili konstrukcję i w roku 1960 ulepszony model wszedł do masowej produkcji. W roku 1971 powstał następca ZiU-5, model ZiU-9.