W źródłach pisanych Po raz pierwszy wzmiankowani u rezydującego w Prusach przeora kartuzów Heinricha Beringera (pierwsza połowa XV wieku). Bardziej popularna stała się relacja z kroniki Szymona Grunaua, wedle której wajdeloci podlegali kriwemu i odpowiadali za przekazywanie ludziom boskiej woli (obwieszczanej przez kriwego), odprawianie rytualnych obrzędów i leczenie. Mieli mieszkać zarówno w Romowe, jak i zwykłych osadach. Od wajdelotów wymagano osiągnięcia odpowiedniego wieku, częstej modlitwy i życia w czystości. Spośród wajdelotów wybierano kriwego. O strażnikach świętego ognia w Romowe wspomina Jan Długosz, jednak nie nazywa ich wajdelotami. W Księdze Suduwskiej opisane zostały rytuały, jakie wajdeloci mieli odprawiać w celu wykrycia kradzieży.
Uczta kozła mały|Ilustracja z Księgi Suduwskiej – wajdelota składający kozła w ofierze Wajdelota (nazywany także wurszajtą) miał sprawować obrzęd nazywany ucztą kozła.