Według Madelunga Usman „uważał, że ma prawo do dysponowania w sposób dowolny siłą i bogactwami kalifatu, zgodnie z własnym uznaniem, i całkowicie odrzucał jakąkolwiek krytykę lub ingerencję w stosunku do jego postępowania [...] Usman może się wydawać motywowany głównie przez niemal dziecięcą radość ze znajdowania się na pozycji pozwalającej na obdarowywanie swojej rodziny i rehabilitację tych, którzy zostali ukarani przez Mahometa za ich opozycję w stosunku do islamu. W rzeczywistości jednak działał on, wspierany przez swoich bliskich krewnych, z wielką determinacją i przekonaniem, że ród Umajjadów, jako najważniejszy klan Kurajszytów, posiada szczególne prawo do rządzenia w imię islamu”.
Być może najpoważniejszym źródłem oskarżeń o nepotyzm kierowanych wobec Usmana były jego nominacje namiestników. W roku 645/646 zastąpił on rządzącego Egiptem Amr ibn al-Asa swoim mlecznym bratem Abd Allahem ibn Sadem, który niegdyś jako sekretarz Mahometa został wygnany z Medyny za samowolne zmienianie słów objawienia, o czym „Koran” wspomina w (VI, 93). Wkrótce po nominacji Abd Allaha bizantyńska flota odbiła Aleksandrię, a przewieziona przez nią armia ruszyła w kierunku Fustatu.