U progu epoki baroku nową koncepcję retoryki przedstawił Petrus Ramus. Na ogół polegała ona na przekształceniu klasycznego rozkładu mowy zgodnie z aktualnymi koncepcjami filozoficznymi. Ramus zauważył, że dispositio, czyli rozplanowanie materiału, jest identyczne z logicznym tokiem myślenia. Dlatego wcielił tę część w całości do logiki. Z kolei poziom inventio rozumiał jako sprawne posługiwanie się toposami.
Tło filozoficzne i naukowe epoki baroku W myśli filozoficznej epoki baroku ogromną rolę zaczęła odgrywać erudycja, rozumiana – za sprawą Justusa Lipsiusa – za nową, nieoficjalną gałąź sztuki.
W epoce baroku powszechnym uznaniem cieszyła się nadal tradycyjna myśl chrześcijańska, wzbogacona o idee kontrreformacyjne, reformacyjne i neostoicyzm Justusa Lipsiusa. Na skutek ruchów reformatorskich w Kościele, rozwoju edukacji, starannego kształcenia duchownych, misji ludowych i polemik religijnych, jej znajomość w społeczeństwie stała się głębsza niż w poprzednich epokach. Tradycyjna myśl dawała spójny obraz świata i konkretne zasady postępowania w codziennym życiu, tak aby osiągnąć zbawienie.