Samorząd gminny – wyodrębniony w strukturze państwa polskiego związek społeczności lokalnej funkcjonujący w randze gminy, który z mocy prawa powołany jest do samodzielnego wykonywania zadań administracji publicznej, a także wyposażony w materialne środki umożliwiające realizację nałożonych jej zadań.
Od 1990 r. gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego w Polsce, a jej rolę określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, obowiązująca od 27 maja 1990 (do 29 grudnia 1998 pod nazwą ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym)Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (), od 29 grudnia 1998 pod zmienioną nazwą jako ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym..
We współczesnej Polsce funkcjonują trzy rodzaje gmin: miejskie, miejsko-wiejskie i wiejskie. Rada gminy może w obrębie gminy tworzyć mniejsze jednostki administracyjne (tzw. jednostki pomocnicze gminy): sołectwa, dzielnice, osiedla lub inne jednostki.
Gmina realizuje zadania poprzez swoje organy: radę gminy (organ stanowiący i kontrolny) oraz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (organ wykonawczy).