Medycyna morska i tropikalna – dział medycyny zajmujący się profilaktyką i leczeniem chorób związanych z pracą na morzu, np. w rybołówstwie, na statkach towarowych lub pasażerskich, okrętach marynarki wojennej i innych jednostkach pływających), oraz w stoczniach i portach), obejmując takie zagadnienia jak: regulacje prawne, bezpieczeństwo i higiena pracy na statkach, radioporadnictwo, transport chorych na morzu, ekspozycja zawodowa, patologia zawodowa, choroba morska, ratowanie rozbitków, opieka lekarska przy pracach podwodnych, czynniki psychiczne związane z pracą na statku, orzecznictwo, nadzór sanitarny w portach morskich, a także profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób występujących w strefach zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Twórcą dziedziny medycyny morskiej i tropikalnej był Patrick Manson, założyciel Londyńskiej Szkoły Higieny i Medycyny Tropikalnej, zaś jej pionierem w Polsce był Józef Jakóbkiewicz.
We współczesnej Polsce Współcześnie w Polsce jest to specjalizacja lekarska, a konsultantem krajowym w tej dziedzinie jest od 18 sierpnia 2020 jest dr hab. n. med. Wacław Nahorski, zaś właściwymi towarzystwami lekarskimi są: Polskie Towarzystwo Medycyny Morskiej, Tropikalnej i Podróży, a także Polskie Towarzystwo Medycyny i Techniki Hiperbarycznej.