We wrześniu 1968 roku Leonid Breżniew ogłosił doktrynę, która zakładała możliwość przeprowadzenia interwencji zbrojnej w każdym z państw komunistycznych, w których zagrożony był ówczesny system.

W późniejszych latach w Polsce wybuchły trzy powstania robotnicze (1970, 1976 oraz 1980). Strajki z sierpnia 1980 roku skłoniły władzę do zaakceptowania żądań powołania niezależnych związków zawodowych.

W 1975 roku w Helsinkach odbyła się Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Wpisywała się ona w uprawianą przez część zachodnich przywódców „politykę odprężenia”, mającą na celu łagodzenie napięć między państwami z obu stron żelaznej kurtyny; jej zachodnioniemiecką odmianą była (realizowana chociażby przez Willy’ego Brandta) Ostpolitik, której istotę Egon Bahr ujął w 1963 jako „zmianę poprzez zbliżenie”. Bronisław Geremek i Richard von Weizsäcker wskazują również integrację europejską jako czynnik powiększający przewagę systemu zachodniego nad wschodnim.