Saharę przemierzały liczne karawany, wiozące towary z miast handlowych nad Nigrem, takich jak Timbuktu czy Gao. Po rozbiciu kolejnego na tych terenach królestwa Songhaj przez marokańskiego sułtana Ahmada al-Mansura w 1591 roku głównymi afrykańskimi ośrodkami handlu transsaharyjskiego stały się miasta imperium Kanem-Bornu nad brzegami Jeziora Czad. thumb|Transport niewolników na północnych brzegach Zatoki Gwinejskiej Konkurencję dla południowosaharyjskich miast handlowych stanowiły jednak wówczas powstałe w epoce wielkich wypraw kolonialnych porty morskie nad brzegami Zatoki Gwinejskiej. Był to najgęściej zaludniony obszar Czarnej Afryki, z którego począwszy od XVI wieku Portugalczycy i Hiszpanie wywozili towary i niewolników. Głównym partnerem handlowym Europejczyków było wówczas położone w dorzeczu Wolty królestwo Aszantów, którzy sprzedawali złoto i niewolników w zamian za broń. Podobną rolę odegrały położone dalej na wschód królestwa Dahomeju i Beninu. To ostatnie było – zdaniem części badaczy – spadkobiercą wspomnianej kultury Nok, o czym świadczyć ma wytwarzane na tym obszarze bogactwo wyrobów rzemieślniczych, mających pewne cechy wspólne z figurkami okresu Nok.