Do obsługi instrumentu potrzeba co najmniej dwóch osób: jedna trzyma korpus, a druga przeciąga zaciśniętymi palcami obu dłoni na przemian po natartym kalafonią kosmyku. Nieregularne wibracje ślizgających się po pęku włosia dłoni przenoszone są na membranę, która rezonuje emitując głuche, brzęczące dźwięki o nieokreślonej wysokości. Do wnętrza burczybasu wrzuca się czasami drobne przedmioty (np. suche nasiona grochu) lub napełnia się go wodą, co wzbogaca brzmienie i wzmacnia siłę dźwięku. Podczas gry, co jakiś czas włosie polewa się wodą, a dłonie zwilża.
Burczybas w zastosowaniach muzycznych pełni funkcję rytmiczną.
Historia thumb|Kobieta z burczybasem na obrazie Walka karnawału z postem (1559) Pietera Bruegela Bębny pocierane wyposażone w sznur lub pręt przechodzący przez otwór w środku membrany obecne były w różnych miejscach świata od czasów prehistorycznych. Służyły celom apotropeicznym.
W zachodniej Europie burczybas znany był co najmniej od późnego średniowiecza. Używany był w celach obrzędowych głównie podczas adwentu, noworocznego kolędowania, świąt Bożego Narodzenia, Nowego Roku oraz Trzech Króli.
W XIX wieku znany był na terenie Prus Wschodnich i na Pomorzu Gdańskim.