W następnych zaś latach powieść Quo vadis, której akcja toczy się w Starożytnym Rzymie i opowiada o męczeństwie pierwszych chrześcijan, oraz Krzyżaków, powieść z dziejów średniowiecznej Polski, opisującą jej zmagania z Zakonem krzyżackim. Do innych znaczących utworów pisarza zaliczyć można też powieść dla młodzieży W pustyni i w puszczy.
W 1905 roku jako pierwszy Polak otrzymał Literacką Nagrodę Nobla.
Twórczość Elizy Orzeszkowej mały|upright|Eliza Orzeszkowa (1905) Obok Prusa i Sienkiewicza trzecią wybitną propagatorką pozytywizmu była Eliza Orzeszkowa. Jej specjalnością była głównie literatura tendencyjna. W swoich utworach krytykowała bezproduktywne życie ziemiaństwa (Pamiętnik Wacławy, Pan Graba, Pompalińscy). W powieści Marta wyrażała sprzeciw wobec społecznego i ekonomicznego upośledzenia kobiet, zaś w powieści Meir Ezofowicz apelowała o integrację społeczności żydowskiej ze społeczeństwem polskim. W swojej najbardziej znanej powieści Nad Niemnem ukazuje epicki i wyidealizowany obraz ówczesnego życia ziemiańsko-szlacheckiego, w którym idea solidaryzmu ludu ze szlachtą łączy się z postulatem odrodzenia w młodym pokoleniu tradycji powstańczych z 1863 roku. Orzeszkowa jest też autorką zbioru opowiadań o powstaniu styczniowym pt.