Odrębne miejsce zajmuje Niewola tatarska, której akcja toczy się w XVII wieku, opiewająca heroiczną przeszłość Polaków. Podróż do Ameryki zaowocowała takimi utworami jak Latarnik, Wspomnienie z Maripozy i Za chlebem (o polskiej emigracji ekonomicznej), Orso i Sachem (o losie rdzennych mieszkańców Ameryki)

Jednak osiągnięcia Sienkiewicza jako nowelisty zostały przyćmione jego sukcesami jako powieściopisarza. W 1884 roku została wydana jego powieść historyczna Ogniem i mieczem, której akcja toczy się w XVII wieku w okresie powstania Chmielnickiego. Mimo głosów krytyki okazała się sukcesem. Wkrótce też doczekała się kontynuacji. W roku 1885 wydany został Potop, a 1888 Pan Wołodyjowski ostatni tom trylogii, która według słów autora pisana była „ku pokrzepieniu serc”, czyli celem wzbudzenia w Polakach wiary w niespożyte siły narodu.

W późniejszym okresie Sienkiewicz stworzył dwie powieści o tematyce współczesnej (Bez dogmatu i Rodzina Połanieckich).