Te wydarzenia przekonały szybko Mao, że Chiny muszą być samowystarczalne. Jeszcze w 1953 roku Mao ogłosił plan pięcioletni, by rozwinąć potencjał ekonomiczny i wzmocnić pozycję Chin.

Sytuacja po śmierci Stalina Dyktator Józef Stalin zmarł w 1953, a w 1956 roku został skrytykowany przez nowego radzieckiego przywódcę, Nikitę Chruszczowa (zob. destalinizacja w ZSRR). Zaniepokoiło to przywódcę ChRL, Mao Zedonga, który bał się, że podobna krytyka może spotkać jego, co podminowało stosunki między partiami komunistycznymi obu państw. Na te osobiste uprzedzenia nałożył się spór o prymat w światowym ruchu komunistycznym. Podczas swojej wizyty w Moskwie w 1957 roku Mao wywołał konsternację gospodarzy, snując wizję wojny atomowej z Zachodem.

Ponadto Mao stanął przed zadaniem industrializacji zacofanego kraju, co w przypadku ubogiego państwa, jakim były Chiny, zmusiło go do przyjęcia zasady „opierania się na własnych siłach”, a to oznaczało typową dla stalinizmu (odrzuconego w ZSRR) akumulację kapitału kosztem potrzeb ludności. Model ten doprowadził do konfliktu z wyżej rozwiniętym północnym sąsiademChris Harman, Posłowie: Od Stalina do Gorbaczowa /w:/ Tony Cliff, Państwowy kapitalizm w Rosji: od Stalina do Gorbaczowa, Warszawa 1991, s.