Koleje piaskowe powstały w latach 50. XX wieku poprzez rozbudowę znacjonalizowanych po II wojnie światowej niezależnych od państwa kolei przemysłowych na Górnym Śląsku, Zagłębiu Dąbrowskim i Krakowskim. W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej linie kolei piaskowej nie zostały włączone do struktur Polskich Kolei Państwowych, ale znalazły się pod zarządem PMP PW.
W 1990 roku dokonano restrukturyzacji PMP PW i podziału na kilka spółek, a następnie ich prywatyzacji. Obecnie sieć kolei piaskowych należy do kilku przedsiębiorstw, w przeważającej części prywatnych, które posiadają licencje na udostępnianie infrastruktury kolejowej dla realizacji przewozów kolejowych.thumb|Pociąg piaskowy na stacji Szczakowa Północ Obecni zarządcy linii kolei piaskowych Infra Silesia CTL Maczki-Bór Kopalnia Piasku Kotlarnia – Linie Kolejowe
Dawni zarządcy linii kolei piaskowych
Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego (PMP PW) Kopalnia Piasku „Szczakowa” S.A. Kopalnia Piasku Kuźnica Warężyńska S.A.