Kolej piaskowa – kolej użytku niepublicznego, której głównym zadaniem jest transport materiałów podsadzkowych do zabezpieczania wyrobisk kopalnianychUstawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach ().. Koleje piaskowe charakteryzują się m.in. specjalistycznym taborem i urządzeniami rozładunkowymi.
Koleje piaskowe w Zagłębiu Śląsko-Dąbrowskim i Krakowskim mały|TEM2-199 w malowaniu przewoźnika Kopalnia Piasku Szczakowa na polu piaskowym Ciężkowice, należącym do spółki PCC Rail Szczakowa. Koleje piaskowe na Górnym Śląsku, Zagłębiu Dąbrowskim i Krakowskim to sieć kolei przemysłowych zarządzanych niegdyś m.in. przez Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego (PMP PW). Służyły one do zaopatrywania w materiał podsadzkowy zakłady górnicze na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, Rybnickiego Okręgu Węglowego i Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. Koleje piaskowe stanowiły dobrze zorganizowaną infrastrukturę techniczno-transportową i tworzyły drugą co do wielkości po PKP PLK sieć kolejową w Polsce.
Koleje piaskowe powstały w latach 50. XX wieku poprzez rozbudowę znacjonalizowanych po II wojnie światowej niezależnych od państwa kolei przemysłowych na Górnym Śląsku, Zagłębiu Dąbrowskim i Krakowskim. W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej linie kolei piaskowej nie zostały włączone do struktur Polskich Kolei Państwowych, ale znalazły się pod zarządem PMP PW.
W 1990 roku dokonano restrukturyzacji PMP PW i podziału na kilka spółek, a następnie ich prywatyzacji. Obecnie sieć kolei piaskowych należy do kilku przedsiębiorstw, w przeważającej części prywatnych, które posiadają licencje na udostępnianie infrastruktury kolejowej dla realizacji przewozów kolejowych.thumb|Pociąg piaskowy na stacji Szczakowa Północ Obecni zarządcy linii kolei piaskowych Infra Silesia CTL Maczki-Bór Kopalnia Piasku Kotlarnia – Linie Kolejowe
Dawni zarządcy linii kolei piaskowych
Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego (PMP PW) Kopalnia Piasku „Szczakowa” S.A. Kopalnia Piasku Kuźnica Warężyńska S.A. w Dąbrowie Górniczej
Główne kolejowe korytarze transportowe kolei piaskowych Północna Magistrala Piaskowa Południowa Magistrala Piaskowa Wschodnia Magistrala Piaskowa Zachodnia Magistrala Piaskowamały|Most podsadzkowy przy szybie Witczak, KWK Centrum, Bytom (2016 r.)
Drogi rowerowe w ciągach dawnych linii kolei piaskowych W 2016 roku pojawiły się plany zagospodarowania w postaci dróg rowerowych dawnych szlaków kolejowych po likwidowanych liniach kolei piaskowej. W 2019 r. władze Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii podjęły konkretne działania do realizacji projektu połączeń międzymiastowych drogami rowerowymi w standardzie velostrady.
W 2018 r. w Jaworznie (poza strukturami GZM) w śladzie dawnej linii kolei piaskowych nr 214 Jęzor Centralny JCC – KWK Jan Kanty – Jaworzno (PKP) powstała pierwsza w Polsce Velostrada.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne https://kolejpiaskowa.eu/ Kolej piaskowa i przemysłowa
Kategoria:Transport kolejowy