mały|Spichrze w Grudziądzu – symbol miasta Pierwsze ślady pobytu człowieka w okolicach Grudziądza pochodzą z epoki kamiennej (mezolitu i neolitu). W Grudziądzu – Owczarkach odkryto cmentarzysko z wczesnej fazy kultury łużyckiej (1200 p.n.e.), zawierające liczne ozdoby.
Średniowiecze Grudziądz wraz z ziemią chełmińską wchodził w skład państwa Mieszka I. Sąsiedztwo Prusów skutkowało najazdami Prusów i Litwinów.
Między 1217 a 1223 Książę Konrad mazowiecki zapisał Grudziądz wraz z innymi posiadłościami biskupowi misyjnemu Prus Chrystianowi (Colno videlicet, Mirche, Charnese et Bolemino, necnon castra Gruzenz, Wabsk et Copriwen, ac possessiones Velsaz scilicet Kisin et Plot ....[...])Kujot Stanisław Kto założył parafie..., cz.2, s. 8, Toruń 1904.. Od 1231 roku Grudziądz pozostawał w panowaniu Zakonu Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, którzy ustanowili tu komturstwo i rozpoczęli budowę zamku obronnego. W latach 1242–1248, 1260–1274 i 1277–1283 Grudziądz i okolice były areną walk Prusów z Krzyżakami: