Po zakończeniu okupacji niemieckiej władze komunistyczne przejęły niezniszczoną infrastrukturę Neu-Dachs. Według Kazimierza Miroszewskiego Centralny Obóz Pracy w Jaworznie powstał najprawdopodobniej już w lutym 1945 r., natomiast na podstawie okólnika Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego nr 42 z 6 kwietnia 1945 r. Jaworzno znalazło się wśród utworzonych przez MBP Centralnych Obozów Pracy. Początkowo przebywali w nim m.in. internowani pochodzenia niemieckiego, Volksdeutsche, żołnierze podziemia antykomunistycznego, osoby podejrzane o współpracę z Niemcami oraz więźniowie osadzani na podstawie decyzji prokuratury lub urzędów bezpieczeństwa.
W związku z akcją „Wisła” w 1947 r. w obrębie COP utworzono tzw. podobóz ukraiński. Decyzję o jego utworzeniu podjęło Biuro Polityczne Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej na posiedzeniu 23 kwietnia 1947 r.; pierwszy transport ludności ukraińskiej przybył do Jaworzna 9 maja 1947 r.. Według stanu na 14 stycznia 1948 r. w Jaworznie znajdowało się 3761 więźniów pochodzenia ukraińskiego i łemkowskiego. Eugeniusz Misiło, na podstawie zachowanych miesięcznych sprawozdań statystycznych komendy obozu, obliczył, że od maja 1947 r. do początku 1948 r.