frame|right|Mat Beniowskiego Mat Beniowskiego (również mat zduszony) – efektowny motyw matowy w partii szachów, w którym samotny skoczek matuje króla przeciwnika, jak pokazano na diagramie obok. Król jest szczelnie otoczony przez własne bierki i „dusi się” z powodu braku wolnego pola do ucieczki (stąd pochodzi angielska nazwa tego mata: smothered mate). Bardzo często strona atakująca poświęca hetmana, by zmusić wieżę do zablokowania własnego króla. Motyw samobójczego ataku hetmana, zakończonego matem skoczkiem, znany jest też pod nazwą „dziedzictwo Philidora”, od nazwiska najsławniejszego szachisty XVIII wieku, François Philidora. Polska nazwa pochodzi od nazwiska Maurycego Beniowskiego, który – poza rozlicznymi przymiotami – był również niezłym szachistą (grywał w szachy m.in. ze swoimi przyjaciółmi Beniaminem Franklinem i Kazimierzem Pułaskim).
Pierwszy znany opis tego mata pochodzi z roku 1497, z podręcznika Luisa Luceny. Można go również znaleźć w manuskryptach Gioachina Greco z 1620. Diagram po prawej stronie przedstawia pozycję po jedenastym ruchu białych w tej ostatniej partii. Grający czarnymi Greco poświęcił już skoczka, by doprowadzić do tej pozycji. W decydującym ataku na roszadę białych nie waha się poświęcić także i hetmana, żeby umożliwić skoczkowi zadanie śmiertelnego ciosu: