123.
Uwzględniając nader krótki, zaledwie sześcioletni okres twórczości Maksa Gierymskiego i wczesną jego śmierć w wieku niespełna 28 lat, można przyjąć, że jego wysoko doceniane osiągnięcia twórcze były zaledwie wstępnym sygnałem niezrealizowanych możliwości. Tak to pojmował między innymi Stanisław Witkiewicz piszącStanisław Witkiewicz: Aleksander Gierymski, pisma wybrane pod red. J.Z. Jakubowskiego, Warszawa 1950, t. II, s. 154–155 – także: Stanisław Witkiewicz: Pisma zebrane pod redakcją J.Z. Jakubowskiego i Marii Olszanieckiej, tom 2, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1974, s. 448–449.:
Nawiązując do wyżej cytowanych poglądów krytyków sztuki – między innymi Stanisława Witkiewicza – na spuściznę malarską Gierymskiego – M. Masłowski, autor jego monografii, usiłował zarysować linię jego twórczego rozwoju. Rozpatrując jego ostatnie, późne prace malarskie („Pochód Kozaków”, szkic do „Polowania”, „Pejzaż miejski”) oceniał, że „kierunek owych linii prowadzących do idealnego szczytu, zdaje się wskazywać na kolor”. Był to wówczas jednak tylko nader wyrafinowany kolor lokalny, a nie dywizjonistyczny impresjonizm, który niebawem (1875) miał się we Francji rozpocząćM. Masłowski, op. cit. s. 337–338..
Kalendarium życia i twórczości