Na przestrzeni lat zaczęto wypiekać pierniki również w celach leczniczych i estetycznych. Ze względu na to, że w ich składzie znajdowały się ostre przyprawy, od XVII wieku pierniki sprzedawano również jako lek pobudzający trawienie. Przekonanie o właściwościach leczniczych pierników przetrwało do lat 30. XX wieku.
Pierniki figuralne (również: ozdobne, historyczne), pełniące funkcję estetyczną i dekoracyjną, prawdopodobnie wykonywano z twardego ciasta pozbawionego środków spulchniających. Pomimo tego, że pierniki figuralne nie były przeznaczone do spożycia, zachowały się relacje o konsumpcji tego rodzaju pierników, co wymusiło na radach miejskich Elbląga i Warszawy wprowadzenie zakazów malowania i złocenia pierników toruńskich, z powodu ich negatywnego wpływu na zdrowie. Ze względu na ich efemeryczny charakter zachowały się pierniki powstałe po latach 20. XX wieku. Wygląd pierników ozdobnych pochodzących z XVII, XVIII i XIX wieku jest znany za sprawą zachowanych form piernikarskich i fotografii. Figury przedstawiały: postacie ubrane w stroje królewskie, żołnierzy pruskich lub napoleońskich, nowe wynalazki (np. kolej żelazną), osoby święte, sceny humorystyczne, zwierzęta.