Bitwa pod Ujściem rozegrała się w dniach 24–25 lipca 1655 roku.
Wstęp W 1655 roku Szwecja rozpoczęła wojnę z Rzecząpospolitą, a pretekstem były pretensje Jana Kazimierza do tronu szwedzkiego. Dogodną okolicznością dla Szwedów było prowadzenie w tym czasie przez Rzeczpospolitą na wschodzie kraju obrony przed ofensywą moskiewsko-kozacką podczas IV wojny polsko-rosyjskiej.
Arvid Wittenberg po dokonaniu 5 lipca przeglądu swej armii pod Szczecinem ruszył w kierunku polskich granic. Przed dotarciem do polskiej granicy wysłał do stojących pod Ujściem wojsk trębacza z żądaniem kapitulacji.
21 lipca, pod Siemczynem w pobliżu Czaplinka, armia feldmarszałka Arvida Wittenberga przekroczyła granicę polską. Wittenberg prowadził ok. 17 tys. żołnierzy i 72 działa.
thumb|240px|left|Józef Brandt, Pospolite ruszenie u brodu Pod Ujściem nad Notecią zbierało się pospolite ruszenie szlachty wielkopolskiej (ok. 13 tys.) i 1400 żołnierzy piechoty łanowej. Na naczelnego wodza sił wielkopolskich wyznaczony został podskarbi wielki koronny Bogusław LeszczyńskiPaweł Jasienica, Rzeczpospolita Obojga Narodów. Calamitatis Regnum, s. 103 (szczegóły : Ludwik Kubala, Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Lwów, 1914, str. 80–83). Nie podjął się jednak zadania i, wymówiwszy się chorobą, wyjechał do Wrocławia.