Od lat 90. Dopiero u schyłku ZSRR, w roku 1990, dokonano pierwszych zmian w kierunku derusyfikacji. Do alfabetu wróciła wówczas litera ґ. Kolejne zmiany zostały wprowadzone w roku 1993, jednak zostały uznane za niewystarczające. Dużą reformę ortografii zamierzano wprowadzić w roku 2001, jednak po protestach jej przeciwników prace zostały wstrzymane.
Główne punkty sporne to: pisownia г i ґ (г wprowadzono w czasach ZSRR, ale jego zwolennicy uważają proponowane poszerzenie używania ґ za galicyzację); pisownia ф i т w zapożyczeniach (proponuje się dostosować pisownię do zachodniosłowiańskiej zamiast rosyjskiej); pisownia є i е oraz i i и w zapożyczeniach (proponuje się odejść od rosyjskiej Европы na rzecz dawnej ukraińskiej Європи); pisownia и na początku wyrazu (obecnie zgodnie z ortografią rosyjską pisze się і).
W kręgach intelektualnych pojawiła się dość wcześnie idea równoległego wprowadzenia alfabetu łacińskiego. Zasadnicza linia sporu przebiega między zwolennikami pisowni angielskiej (na wzór obecnej transkrypcji urzędowej) i słowiańskiej (na wzór tradycyjnej łacinki).