Jak sam twierdził, jego wczesne życie było zdominowane przez rytuały i tabuMandela 1994, s. 15.. Dorastał we wsi Qunu z dwiema siostrami i matką. Pomagał w utrzymywaniu stada bydła i wraz z innymi chłopcami spędzał dużo czasu na podwórkuMandela 1994, s. 12; Smith 2010, s. 23–24.. Choć jego rodzice byli analfabetami, to matka będąca pobożną chrześcijanką, gdy miał 7 lat, wysłała go (jako pierwszego w swojej rodzinie) do szkoły prowadzonej przez metodystów. Tam został ochrzczony i otrzymał angielskie, nadane przez nauczycielkę, chrzcielne imię Nelson; sam Mandela nie wiedział, dlaczego nauczycielka nadała mu to imięMandela 1994, s. 18–19; Sampson 2011, s. 5,7; Smith 2010, s. 24.. Gdy miał 9 lat, jego ojciec przyjechał do Qunu, gdzie szybko zmarł z powodu nierozpoznanej dolegliwości, którą według Mandeli była choroba płucMandela 1994, s. 20; Sampson 2011, s. 7; Smith 2010, s. 25.. Mandela bardzo przeżył śmierć ojca. Później deklarował, że od ojca odziedziczył buntowniczy charakter i poczucie sprawiedliwościMandela 1994, s. 8, 20.. Matka zabrała go do Wielkiego Pałacu, pałacu w Mqhekezweni, gdzie powierzyła go pod opiekę regenta Thembu, wodza Jongintaba Dalindyebo.