Wiadomości ogólne mały|Standardowe oznaczenie responsorium w rzymskich księgach liturgicznych. W zależności od kontekstu ten znak oznacza całość responsorium, pierwszą część responsorium śpiewaną przez chór lub odpowiedź po wersecie solisty. Responsoria znajdują się zawsze po czytaniach, stanowiąc pewną formę odpowiedzi na nie. W księgach liturgicznych stosuje się specjalne oznaczenia, ℣ oraz ℟:
℣ (przekreślone V) oznacza werset (łac. versus); ℟ (przekreślone R) oznacza odpowiedź (łac. responsio, responsum), a także całość responsorium.
Ze względu na to, że powtarza się dokładnie tę samą melodię, która była śpiewana za pierwszym razem, w większości sytuacji nie pisze się całości powtórzenia, tylko zaznacza, co należy powtórzyć, przy pomocy specjalnych znaków (gwiazdek, krzyżyków i oznaczeń literowych).
W obrządku rzymskim responsoria znajdują się przede wszystkim w oficjum czyli liturgii godzin. Istnieją dwie zasadnicze formy responsoriów: responsoria krótkie (łac. responsorium breve, l.mn. responsoria brevia) oraz dłuższa forma responsoriów, w księgach liturgicznych określana po prostu jako „responsorium”, natomiast kiedy zachodzi konieczność wyraźnego odróżnienia od responsorium krótkiego, używa się nazwy łacińskiej responsorium prolixum (dosłownie „długie” albo „bogate”;