Na funkcję tę wskazywany jest zwyczajowo Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, jako że dowodzi on Siłami Zbrojnymi przy pomocy dowódców rodzajów Sił Zbrojnych do czasu mianowania Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i przejęcia przez niego dowodzenia, natomiast za przygotowanie stanowiska dowodzenia Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych odpowiada Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych. Skuteczne pełnienie stanowiska Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych podczas wojny jest zwyczajowo uznawane za podstawową przesłankę uzasadniającą mianowanie na stopień marszałka Polski.
Aż do 1794 r. był to tytuł należący do polskiego monarchy – księcia albo króla. Stanowisko Naczelnego Wodza/Dowódcy pełnione przez osobę inną niż władca pojawiło się po raz pierwszy u kresu istnienia Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w okresie insurekcji kościuszkowskiej, kiedy to funkcję Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej pełnili: Tadeusz Kościuszko oraz Tomasz Wawrzecki. W czasach Księstwa Warszawskiego pod panowaniem Fryderyka Augusta I, funkcję Naczelnego Wodza pełnili: Louis Nicolas Davout, Józef Poniatowski, Michał Sokolnicki, Antoni Paweł Sułkowski, Jan Henryk Dąbrowski i Wincenty Krasiński.