Faza III odpowiada środkowemu okresowi lateńskiemu według chronologii względnej (ok. 350–100 lat p.n.e.).
Faza IV obejmuje późny okres lateński i pierwszy wiek naszej ery (ok. 100–50 lat p.n.e.). Zanik kultury następuje w drugiej połowie I w. p.n.e. w wyniku nacisków nowych zgrupowań kulturowych (grupa nidzicka, kultura oksywska), które ograniczają terytorium kultury zachodniobałtyjskiej od zachodu.
Poprzedzające kulturę kurhanów zachodniobałtyjskich układy osadniczo-kulturowe to kultura kurhanów sambijskich i późnobrązowe kontynuacje, czyli grupa warmińsko-mazurska kultury łużyckiej. Na początku naszej ery tradycje kultury kurhanów zachodniobałtyjskich kontynuowała kultura zachodniobałtyjska.
Obszar występowania i kontekst kulturowy Jako jednostka w pełni ukształtowana zajmowała północne Mazowsze, Mazury i półwysep Sambia, sięgając na wschodzie aż po ujście Niemna. Kulturę kurhanów zachodniobałtyjskich podzielono na grupy lokalne: nadniemeńską, sambijską, zachodniomazurską, wschodniomazurską i północnomazowiecką.