Ruch partyzancki na Ukrainie Zasięg i nasilenie partyzantki na różnych obszarach państwa radzieckiego nie były jednolite, a jej metryka związana była z aktualnymi warunkami polityczno-ekonomicznymi. Najwcześniej, bo w 1918 roku, radziecka partyzantka powstała na Ukrainie i Białorusi w warunkach okupacji niemieckiej. W lutym 1918 roku na Czernihowszczyźnie i w sąsiednich guberniach rozpoczął działalność oddział Mykoły Szczorsa. W ciągu pół roku ruch rozrósł się i objął centralną Ukrainę. W czerwcu na Kijowszczyźnie wybuchło antyniemieckie powstanie, w którym walczyło około trzydziestu tysięcy partyzantów. W trakcie kontrofensywy dwóch dywizji niemieckich partyzanci wycofali się na lewobrzeżną Ukrainę, a następnie na neutralny obszar pomiędzy Ukrainą a Rosją radziecką.
Główną siłę oddziałów partyzanckich na Ukrainie tworzyli robotnicy i chłopi. Niemniej do ruchu dołączało także bogatsze chłopstwo, sprzyjające poglądom eserów, anarchistów i nacjonalistów, co skutkowało czasem przejęciem inicjatywy przez przeciwników rewolucji (np. Nestor Machno). Początkowo ukraińskim ruchem partyzanckim kierował Sekretariat Ludowy, który został decyzją I Zjazdu KP(b)U z czerwca 1918 roku zastąpiony przez Ogólnoukraiński Centralny Wojskowo-Rewolucyjny Komitet.