mały|250px|Różne punkty krytyczne funkcji, w których są lokalne ekstrema funkcji – w punkcie c pochodna zeruje się, a styczna jest pozioma; w punkcie d pochodna (i styczna) nie istnieją. mały|250px|Dwie funkcje z punktem krytycznym w x=0, który jest punktem przegięcia: a). dla funkcji pochodna zeruje się w x=0, a styczna jest pozioma. b). dla funkcji pochodna nie istnieje w x=0, bo styczna jest pionowa.

Punkt krytyczny – nazwa kilku odrębnych pojęć w różnych działach matematyki; występuje w teorii funkcji jednej zmiennej rzeczywistej i wielu zmiennych rzeczywistych; w teorii funkcji zmiennych zespolonych, w teorii równań różniczkowych, w teorii pola. Pojęcie punktu krytycznego pojawiło się w matematyce najpóźniej w 1871 roku, w dziele Edwarda Olneya A General Geometry and Calculus Jeff Miller, Critical point [w:] Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics (C) , MacTutor History of Mathematics archive, mathshistory.st-andrews.ac.uk [dostęp 2022-01-23]..

Funkcje rzeczywiste jednej zmiennej Dla funkcji rzeczywistej jednej zmiennej rzeczywistej punkt krytyczny to punkt w dziedzinie funkcji, w którym