173..
W latach I wojny światowej politycznego i organizacyjnego wsparcia użyczały stronnictwa Międzypartyjnego Koła Politycznego, szczególnie narodowi demokraci i realiści. Przy przychylnej postawie władz okupacyjnych PMS zaczęła się szybko rozwijać, liczba kół po roku działalności osiągnęła liczbę 450 zaś w 1918 PMS miała już ich ponad 500. W latach 1916–1918 Macierz kontynuowała w zasadzie dawne kierunki działania jednak coraz większy nacisk kładziono na walkę z analfabetyzmem.
W latach I wojny światowej w skupiskach ewakuowanych i uchodźców, a także jeńców polskich w Rosji od 1915 działacze organizacji tworzyli działające samodzielnie koła Polskiej Macierzy Szkolnej, m.in. w Petersburgu i Mińsku. Działalność PMS w Rosji zakończyła się pod koniec 1918, kiedy większość działaczy, nauczycieli i uczniów powróciła do kraju. mały|Polska Macierz Szkolna – rysunek
Działalność PMS w latach 1919–1940 thumb|Cegiełka na działalność Polskiej Macierzy Szkolnej z okazji rocznicy święta Trzeciego Maja, lata dwudzieste Po odzyskaniu niepodległości stowarzyszenie to rozszerzyło swój zasięg na województwa północno-wschodnie, gdzie działało szczególnie intensywnie.