Treść utworu Główny wątek stanowi historia miłości Leona i Salomei, zagrożonej planami Regimentarza, aby ożenić syna z księżniczką Wiśniowiecką. Obok tego rozgrywają się inne wątki: Gruszczyńskiego, walk z kozakami i związku Wiśniowieckiej z Sawą. Kluczowe momenty losów każdej z postaci pierwszoplanowych stanowią kolejno: objawienie przyszłych wydarzeń (u Salomei są to sny, u Gruszczyńskiego i Księżniczki – proroctwa Wernyhory, u Semenki wizja Iwana Gonty), ustosunkowanie się do nich i zakończenie – na ogół pozytywne, choć okupione cierpieniami, jeśli bohater zlekceważył przepowiednie.
Wpływ i przejawy filozofii towianizmu Myślą przewodnią dramatu jest pogląd Andrzeja Towiańskiego na życie człowieka. Towiańczycy uważali, że główną drogą człowieka do zbawienia jest postępowanie zgodnie z określonym dla niego przez Boga przeznaczeniem. Nie wyznawali oni doktryny predestynacji, postępowanie zgodnie z tym przeznaczeniem miało być zależne od człowieka, ale stanowiło najprostszą drogę do zbawienia. Towiański dopuszczał też możliwość wędrówki dusz.