Ludzi, którzy nie przyjęli swojego przeznaczenia, miała czekać kara jeszcze za ich życia, co ważne, z ręki dowolnych osób wybranych do tego przez Boga (dlatego karę za winy polskich elit w epoce saskiej, lub w ogóle winy polskiej szlachty wobec chłopstwa wymierzać miała Rosja – choć sama była winna większych zbrodni, tu wypełniała wolę Boga, stąd uległość Towiańskiego wobec Rosji). Wyróżniano dwie drogi postępowania zgodnie z przeznaczeniem. Tzw. „czarny krzyż” miał polegać na odczytaniu woli Bożej i życia zgodnie z nią. W dramacie tę postawę najlepiej ukazuje postać księżniczki Wiśniowieckiej. Z kolei „biały krzyż” miał być wyrazem szczególnej łaski bożej, i polegać nieświadomym, kierowanym przez Boga wypełnianiu własnego przeznaczenia,– tu Towiański zbliża się już do poglądów fatalistycznych. W pewnym momencie taki „biały krzyż” staje się udziałem Salomei. Choć lekceważy swoje prorocze sny i ponosi za to straszliwą karę – wymordowanie rodziny przez czerń, to następnie traci kontrolę nad swoim losem, zapada w letarg i gdy się budzi, zastaje swój los szczęśliwie rozwiązany.
Forma Dramat jest napisany przy użyciu różnych form wersyfikacyjnych, siedmiozgłoskowca, dziesięciozgłoskowca, jedenastozgłoskowca z wyraźną przewagą ośmiozgłoskowca.
Przypisy
Bibliografia