Kolonizacja południowej Warmii rozpoczęła się w XIV wieku. W latach 1325–1330 kolonizowaniem i zasiedlaniem puszczańskich terenów południowej Warmii kierował warmiński wójt krajowy (były komtur ragnecki) Fryderyk von Liebenzell. W pierwszym roku swej działalności założył w ziemi Gunlauken, w pobliżu jeziora Wadąg, umocniony przyczółek w postaci drewniano-ziemnej strażnicy obronnej, którą nazwano Wartberg (Wartenberg) – dzisiejsze Barczewko.
Kontynuatorem akcji osadniczej był kolejny wójt warmiński (a równocześnie brat zakonny) Henryk von Luter. W roku 1334 w ziemi Bertingen założył on drewniano-ziemną strażnicę obronną. Zameczek ten znajdował się na wzniesieniu nad jeziorem między obecnymi wsiami Bartążek i Bartąg (dziś teren szklarni w Bartążku)Grzegorz Białuński, Robert Klimek Początki Olsztyna. Przewodnik archeologiczny, wyd. Stowarzyszenie "Nasze Gady", 2013, s. 29-31. We wrześniu 2025 archeolodzy ogłosili odkrycie pozostałości jego zaplecza.
W roku kolejnym (1335) w pobliżu strażnicy założył nad jeziorem Bartąg wieś rycerską Bartążek, pierwszą miejscowość w okolicy przyszłego Olsztyna.