W przypadku dialektów (odmian nieliterackich) pojęcie normy językowej jest bliskie pojęciu uzusu.
Niektóre środki językowe wchodzące do uzusu mają charakter efemeryczny (są np. związane z sytuacją społeczną kraju lub stanowią przejaw mody językowej); takie elementy rzadko kiedy stają się częścią normy językowej.
Uzus jest rozpatrywany jako jedno z kryteriów tzw. poprawności językowej. Za kluczowy może być uznawany w szczególności uzus wykształconych użytkowników języka lub uzus wspólny różnym środowiskom. Uzus stanowi podstawę dla kodyfikacji języka ogólnopolskiego – jeśli pewne elementy językowe, początkowo występujące poza normę, staną się szeroko rozpowszechnione (najlepiej: przez dłuższy okres, w różnych środowiskach, w mowie i piśmie), a tym samym wejdą do powszechnej praktyki językowej, to zyskają one aprobatę w obrębie normy użytkowej (uzualnej), skąd po jakimś czasie mogą przejść do warstwy wzorcowej. To uzus winien wyznaczać warunki właściwego użycia języka.
Uzus nie jest w pełni równoznaczny z normą uzualną (użytkową), która z zasady obejmuje węższy zakres środków językowych, choć część badaczy traktuje te pojęcia jako tożsame. W języku polskim formy takie jak wziąść, koniami, [wyrwać] zęba stoją na pograniczu normy użytkowej języka ogólnego i zjawisk nienormatywnych.
Zobacz też
język ogólny
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kultura języka