Występowanie Powstaje w stadium pegmatytowym; w utworach kontaktowo-pneumatolitycznych. Stanowi składnik pegmatytów granitowych. Spotykany również w łupkach mikowych, gnejsach, granitach, w postaci otoczaków w żwirach i piaskach. Często współwystępuje z berylem, turmalinem, fenkakitem, szerlitem, granatem, spessartynem, almandynem, albitem, spinelem, skaleniem, kwarcem, sillimanitem, kwarcem dymnym, topazem, muskowitem i andaluzytem.
Miejsca występowania: Sri Lanka – (odmiany ciemnooliwkowozielone) Matara, Ratnapura; Madagaskar, Rosja – (odmiany niebieskawe) Ural; okolice Czelabińska i Jekaterynburga, w Górach Ilmeńskich; USA – Connecticut, Kolorado, Maine, Dakota Południowa; Brazylia – Minas Gerais, Minas Novos (odmiany cytrynowożółte i jasnozielone); Indie, Birma – (odmiany bezbarwne), Australia, Tanzania, Finlandia, Czechy (Morawy), Zimbabwe, DRK, RPA, Kanada, Włochy, Norwegia.
Największy znaleziony kryształ ważył 8 kg (Brazylia 1828 r.). Najpiękniejszy okaz zwany chryzoberylem Hope’a znajduje się w British Museum.