„Uśmiercając Horusa, gdy książę Fryderyk jeszcze żył” — jak twierdzi Szweykowski — „Prus uprzedził wypadki, ale pomylił się tylko w szczegółach, nie zaś w istocie zagadnienia, które miało udokumentować ideę, że 'marne są ludzkie nadzieje wobec porządku świata'. Fryderyk wstąpił wprawdzie na tron (jako Fryderyk III) w marcu następnego roku (cesarz Wilhelm I zmarł 9 marca 1888 r.) i na czas krótki wydawało się, że w Niemczech (a więc pośrednio i w Europie) nastanie nowa era”.

W rzeczywistości Fryderyk przeżył ojca tylko o 99 dni, umierając w Poczdamie 15 czerwca 1888 r. i pozostawiając tron Niemiec swemu synowi Wilhelmowi II.

Według Szweykowskiego, „bezpośredni kontakt noweli z wydarzeniami politycznymi ówczesnych Niemiec otwiera niewątpliwie nowe sugestie genezy Faraona”.

Według Macieja Glogera zaświatowy fatalizm losu stanowi dominujący element kompozycyjny utworu i jest przejawem rozwijanej przez Prusa po Lalce metafizycznej odmiany idealizmu.

Przypisy