Popularne motywy i techniki w noweli to m.in. paralelizm wątków, odwrócenie (inwersja) sytuacji wyjściowej lub innych elementów, np. motywów, kontrast i powtórzenie motywów. Jej treść często dotyczy pewnego zdarzenia, opartego na wyrazistym motywie, z pozoru nieistotnym (np. kamizelka, sokół), ale często nabierającym znaczeń symbolicznych i powiązanych z puentą utworu. Niemiecki pisarz Paul Heyse określił ów motyw mianem „sokoła”. Stworzył on teorię sokoła, opartą na analizie noweli Giovanniego Boccaccia pt. „Sokół” (patrz Dekameron).
Nowele mogą być łączone w cykl nowelistyczny.
Typologia nowel Stanisław Sierotwiński wyróżnił (w swoim Słowniku terminów literackich) następujące trzy rodzaje noweli, zwracając uwagę, że zwykle „odmiany tematyczne i kompozycyjne nowel [są] podobne [do] powieści i podobnie nazwane”:
nowela charakteru – psychologiczna, koncentrująca się na przedstawieniu osobowości bohatera. Przykład: Dobra Pani Orzeszkowej; nowela filmowa – utwór, który posługuje się technikami sztuki filmowej, dającą charakterystyczną dla tego medium dynamikę i plastyczność.