Od 1945 roku mały|lewo|Radziecki Medal „Za zdobycie Królewca” Pod koniec II wojny światowej obszar przyszłego obwodu zajęła Armia Czerwona. Stolica niemieckiej prowincji Prusy Wschodnie – Królewiec padł po długim oblężeniu 9 kwietnia 1945. Po wojnie, na mocy traktatu poczdamskiego, prowincja Prusy Wschodnie została zlikwidowana, a jej obszar podzielony pomiędzy Polskę i ZSRR. Związek Radziecki otrzymał ok. 1/3 ziem byłych Prus Wschodnich; tereny te stanowią obecnie obszar obwodu.
Wiosną 1945 roku tereny południowej części obwodu królewieckiego były pod kontrolą administracji polskiej, obszar ten obejmował 1125 km², tymczasowa linia graniczna biegła granicą dawnych powiatów: świętomiejskiego, iławeckiego, bartoszyckiego, gierdawskiego, darkiejmskiego, gołdapskiego. We wrześniu 1945 granice przesunięto kilkanaście kilometrów na południe na korzyść ZSRRMieczysław Jaworski, Na Piastowskim szlaku, 1973.