W 1952 roku spożycie mięsa i tłuszczów spadło poniżej 50% poziomu przedwojennego, zaś wielu Niemców musiało stać w wielogodzinnych kolejkach w celu kupna odzieży i najprostszych wyrobów przemysłowych.
Wiosną 1953 roku pod naciskiem Kremla usunięto z SED zwolenników narodowej drogi budowy komunizmu w NRD: Ackermanna, oraz Dahlena. W tym samym czasie relegowano z uniwersytetu berlińskiego studentów należących do ewangelickiej organizacji . Represje polityczne osłabły po śmierci Józefa Stalina.
W kwietniu 1953 roku SED zdecydował się na podwyżkę cen podstawowych produktów żywnościowych oraz narzucił 10% zwyżkę norm w wielu zakładach produkcyjnych. W rezultacie w wielu fabrykach robotnicy przerywali pracę lub ogłaszali krótkie strajki. Bunt robotników skłonił kierownictwo partyjne do podjęcia pewnych zmian. Za zmianami opowiadali się głównie funkcjonariusze partyjni powiązani z Berią (w tym m.in. minister bezpieczeństwa publicznego NRD Zaisser oraz redaktor naczelny Neues Deutschland Hernstadt). Utworzyli oni frakcję skierowaną przeciwko Ulbrichtowi, który blisko współpracował z Chruszczowem. 11 czerwca 1953 roku proklamowano „Nowy kurs”, który miał za zadanie przynieść pewną poprawę warunków życia. SED obiecała kredyty dla prywatnego rzemiosła oraz przewidywała ochronę rolników występujących ze spółdzielni produkcyjnych.