Szczególnie negatywny obraz Ksantypy został ukształtowany w tradycji cynickiej, w ramach krytyki instytucji małżeństwa i jej sprzeczności z życiem filozoficznym.
Ostry język mógł być też wynikiem trudnego charakteru Sokratesa, który (nawet dla współczesnych) nie był przykładnym mężem: zaniedbywał rodzinę, jej sprawy materialne i wychowanie dzieci. Małżeństwo dla Ksantypy z dużo starszym i pochodzącym z niższych klas społecznych Sokratesem, który dodatkowo był skonfliktowany z wieloma osobami w Atenach, było trudnym doświadczeniem.
Współcześnie wskazuje się również, że opinia o Ksantypie, jakoby była osobą kłótliwą i gadatliwą, wskazywać może na to, że wyłamywała się ona z ról społecznych, jakie kultura starogrecka przypisywała kobietom, a które wiązały się z cichym i pokornym wzorcem kobiecości.
Ksantypa i wykluczenie kobiet Współcześnie zaczęto zwracać uwagę, że sposób opisywania Ksantypy ujawnia wiele z pozycji kobiet w społeczeństwie starogreckim. Sokrates jest mężczyzną wiodącym żywot wśród męskich przyjaciół. Kobiety są wykluczone z dyskusji filozoficznych, które prowadzi. Jak podaje Platon w Fedonie, w dniu śmierci Sokratesa jego uczniowie przyszli do więzienia, gdzie spotkali Ksantypę z dziećmiPlaton, Fedon, 59e8-60b1..