Primicerius (zniekształcone łac. primus in cera, l. mn. primicerii; gr. primikērios πριμικήριος, l. mn. primikērioi) – w późnoantycznym Rzymie zwierzchnik wydzielonego biura (urzędu) administracji cesarskiej, administrator wyższej rangi. thumb|Primicerius Teodotus (VIII w.), fresk z kościoła Santa Maria Antiqua w Rzymie Termin ten wywodzi się od określenia primus in tabula cerata (skrótowo primus in cera), czyli „pierwszy w tabeli rang” (urzędniczych). Pojawił się dopiero w okresie dominatu, najwidoczniej za rządów Konstantyna Wielkiego, gdyż wówczas po raz pierwszy w źródłach wspomniany jest praepositus sacri cubiculi (dosłownie „przełożony świętej sypialni”), czyli zwierzchnik osobistych sług cesarza (odpowiednik nowożytnego szambelana, zazwyczaj eunuch)Louis Bréhier: Les institutions de l’Empire byzantin. Paris: Albin Michel, 1970, s. 85..
W sferze świeckiej Tytuł primiceriusa nadawano następnie wyższym urzędnikom dworskim – przełożonym różnych zespołów u boku cesarza: sekretarzy – primicerius notariorum, trzech biur administracyjnych (scrinia) – primicerius scrinii czy też przybocznych wojskowych do poleceń specjalnych – primicerius protectorum (domesticorum)Por. Ewa Wipszycka o urzędach administracji późnego cesarstwa (Zosimos: Nowa historia, Warszawa: Inst. Wyd. Pax, 2012 – Wstęp, s.