Gwara kujawska – gwara charakterystyczna dla mieszkańców Kujaw. Cechy gwary Staropolskie pochylone „a” (å) przeszło w „o”, np. biały – bioły, żaden – żodyn. Wymowa nosowego „ą” różni się od ogólnopolskiej, gdzie brzmi jak nosowe „u” („ų”); dlatego też słowa takie jak sprzątać można wypowiedzieć w dwojaki sposób: sprzuntać lub sprzųtać. „ę” jest w wyrazach zastępowane nosowym „i” („į”) lub „y” („y̨”), np. zymby (zy̨by), winkszy (wįkszy), pinć (pįć), rynka (ry̨ka). Samogłoska „o” na początku wyrazów uległa procesowi labializacji, zmieniając się prawie zawsze w „u̯o”, np. u̯okna, u̯obirać, u̯osimdziesiąt. Z kolei w środku wyrazu przechodzi w „ó”, np. kómuna, dóm. Labializacja dotyczy też częściowo samogłoski „u” (ᵘ̯urząd, ᵘ̯uprać, itp.) Występuje uproszczenie grup spółgłoskowych w wyrazach takich, jak dłuższy [wym. dłuszy], niższy [niszy], wyższy [wyszy], durszlak [duszlak]. W odmianie wyrazów rodzaju męskiego przez liczbę mnogą używa się wyłącznie formy żeńsko–rzeczowej, np. te pracowite chłopy. Druga osoba liczby mnogiej czasownika ma końcówkę –ta – pochodzi ona ze staropolszczyzny, gdzie oznaczała pierwotnie zwrot do dwóch osób (pozostałości liczby podwójnej). Tryb rozkazujący czasownika pierwszej osoby liczby mnogiej różni się od języka ogólnopolskiego końcówką –ma, np. bydźma, idźma, kupma, róbma.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Gwara kujawska · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.