Pierścień Nibelunga (niem. Der Ring des Nibelungen) – czteroczęściowy dramat muzyczny autorstwa Richarda Wagnera. Utwór zainspirowany został przez średniowieczny epos niemiecki Pieśń o Nibelungach. Składają się nań następujące utwory: Złoto Renu (niem. Das Rheingold), Walkiria (niem. Die Walküre), Zygfryd (niem. Siegfried) i Zmierzch bogów (niem. Götterdämmerung).
Tetralogia, dzieło życia Wagnera, powstawała pomiędzy 1853 a 1874 rokiem. Uznaje się, że był to jeden z najdłuższych i najbardziej dramatycznych procesów twórczych w historii muzyki. Autor, nim skomponował muzykę, najpierw napisał (i opublikował) cztery dramaty literackie oparte na starogermańskim micie o nadreńskich karłach – Nibelungach. Dramat ten, monumentalne dzieło trwające około 14 godzin, jest przeznaczony do wystawiania przez trzy dni (Złoto Renu odgrywa rolę prologu). Wagner, mając świadomość jak wyczerpującym materiałem jest ten utwór, zaplanował dzień przerwy między Walkirią a Zygfrydem, aby dać wykonawcom czas na odpoczynek.