Teofilakt Wyznawca (), na Zachodzie znany też jako Teofil (ur. ok. 765, zm. ok. 840) – biskup nikomedyjski, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Życiorys Żył w VIII–IX w. Początkowo był zwykłym mnichem, lecz za swe liczne cnoty został mianowany biskupem nikomedyjskim. Sprawując odpowiedzialny urząd święty wiele trudu poświęcał na budownictwo sakralne, wznosił szpitale i przytułki dla biednych i chorych. Często sam je odwiedzał, własnoręcznie obmywał rany chorych.
Gdy za panowania cesarza Leona V podjęto walkę z ikonami (ikonoklazm), święty stanął zdecydowanie w ich obronie. Zesłano go za to do miasta Strowil w Azji Mniejszej. Doznając licznych cierpień, spędził tam trzydzieści lat. Tam też zmarł między 842 a 845 rokiem. Około 847 jego relikwie przeniesiono do Nikomedii.
Hagiografia