Święty Teofilaktt żył w Konstantynopolu w VIII wieku w okresie herezji ikonoklazmu. Po śmierci imperatora-ikonoklasty Leona IV Chazara (775–780) na tron wstąpił Konstantyn VI (780–797). Miała wtedy miejsce również i zmiana patriarchów: święty patriarcha Paweł Nowy (wspominany 30 sierpnia), niebędący na siłach kierować Kościołem przy coraz silniejszym ikonoklazmie, dobrowolnie zrzekł się katedry (784). Na jego miejsce wybrany został święty Tarazjusz (wspomnienie 25 lutego) – wtenczas pierwszy cesarski doradca. Po naleganiach nowego patriarchy był zwołany VII Sobór powszechny (787), który potępił herezję ikonoklazmu. W Kościele nastąpiły wtedy stosunkowo pokojowe czasy. Klasztory ponownie zaczęli napełniać ochotnicy życia duchowego.
Święty Teofilakt, oddany uczeń świętego Tarazjusza, po błogosławieństwie patriarchy razem ze świętym Michałem (wspomnienie 23 maja) oddalił się do klasztoru na brzeg Morza Czarnego. Gorliwi asceci poprzez swoje podobające się Bogu starania i skupionym molitewnym czynem otrzymali od Boga dar czynienia cudów.