Źródło kapłańskie, pochodzące dopiero z czasów Drugiej Świątyni, miało z kolei odzwierciedlać hierokratyczną, legalistyczną religię dekadenckiego „faryzeuszowskiego” rabinicznego judaizmu. Schemat Wellhausena miał więc charakter regresywny, a jego negatywne opinie na temat religii Drugiej Świątyni i „faryzejskiego judaizmu” stały się podstawą do jego późniejszych oskarżeń o antysemityzm. W sumie zatem teoria Wellhausena „nie tylko argumentowała przeciwko jedności Pięcioksięgu i dawnej dacie jego napisania; kwestionowała też ona opowiedzianą w nim historię żydowskiej wiary”. To wszystko sprawia, że nazwisko Wellhausena wiąże się z protestanckim liberalizmem, który „podkreślał ludzki aspekt Biblii oraz społeczne i moralne aspekty jej religii. Upatrywano w niej księgę uwarunkowaną historycznie, samoobjawienie Boga ewoluujące progresywnie w stronę chrześcijaństwa. Stąd cały Stary Testament miał być oceniany według normy swego najwyższego poziomu: samego Jezusa”. Współczesna biblistyka odrzuciła ewolucjonistyczne podejście Wellhausena do religii Izraela zawarte w jego teorii źródeł, niemniej zaproponowany przez niego schemat powstawania Pięcioksięgu został generalnie przyjęty.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Julius Wellhausen · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.