Wydziały Specjalne NKWD istniały również we wszystkich nieliniowych instytucjach wojskowych (wojenkomaty, obozy jeńców itp.) oraz we wszystkich ważniejszych instytucjach państwowych i zakładach pracy. Organy sowieckiego kontrwywiadu wojskowego tropiły na masową skalę wrogich agentów, prawdziwych i wyimaginowanych w rejonie działań wojennych oraz na bliższym i dalszym zapleczu. Uznanym za agenta wywiadu mógł zostać dyrektor zakładu zbrojeniowego, który nie wykonał normy produkcji, a sabotażystą robotnik, który przez przypadek popełnił błąd w rozliczeniu, wskutek którego zabrakło trzech płatów pancerza do któregoś z czołgów. Bardzo często takie przypadki kończyły się aresztowaniem, w niektórych przypadkach brutalnym śledztwem i jak oskarżony przyznał się do winy 15 letnim pobytem w łagrze, w razie odmowy przyznania się do winy wyrokiem śmierci.
Smiersz Utworzony formalnie 14 kwietnia 1943 roku Smiersz nie był instytucją w postaci np.