NKWD czy późniejsze KGB, była to nazwa (akronim) określający jednostki zajmujące się kontrwywiadem wojskowym w Armii Czerwonej, Flocie Czerwonej, w przemyśle zbrojeniowym, LKO ZSRR, ataszatach wojskowych, szkolnictwie wojskowym, w GRU oraz innych instytucjach jakkolwiek powiązanych z obronnością i siłami zbrojnymi państwa sowieckiego.
Rozbudowany aparat kontrwywiadu LKO ZSRR, otrzymał specjalne uprawnienia i został podzielony na trzy scentralizowane jednostki: Pierwszą i zasadniczą część podporządkowano Ludowemu Komisariatowi Obrony ZSRR i nazwano: Główny Zarząd Kontrwywiadu (GUK lub GUKR) SMIERSZ, Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR – ros. Главное управление контрразведки (ΓУΚ/ΓУКР) СМЕРШ Народного комиссариата обороны СССР, pod kierownictwem komisarza bezpieczeństwa państwowego 2 rangi (od 9.7.1945 r. Generał pułk.) Wiktora Abakumowa. Abakumow jako Naczelnik Smiersza w LKO był wicekomisarzem Obrony i zastępcą Stalina (19.04.1943–20.05.1943), a wcześniej naczelnikiem Zarządu Oddziałów Specjalnych NKWD ZSRR (UOO NKWD ZSRR 19.07.1941–14.04.1943) oraz jednocześnie zZastępcą Ludowego Komisarza Spraw Wewn. ZSRR (NKWD ZSRR) Ł. Berii, 25.02.1941–19.04.1943 http://www.memo.ru/history/nkvd/kto/biogr/index.htm z tej racji nadzorował i koordynował inne jednostki Smiersza m.in. w Marynarce Wojennej i w NKWD.