José Protasio Mercado Rizal de Alejandro, Lam-co Alonso de la Rosa, y Realonda de Quintos (ur. 19 czerwca 1861 w Calambie, zm. 30 grudnia 1896 w Manili) – filipiński bohater narodowy, poliglota i polihistor: lekarz, pisarz, działacz społeczno-polityczny.
Życiorys Rizal był synem średniozamożnego posiadacza ziemskiego. Był siódmym z kolei dzieckiem w jedenastoosobowej rodzinie o korzeniach chińskich. Wykształcenie odebrał w szkołach w Manili, a także na Uniwersytecie Madryckim (gdzie ukończył medycynę); zawsze był wyróżniającym się studentem. Studiował także w Paryżu i Heidelbergu, posługiwał się biegle siedmioma językami. W czasie pobytu w Europie (1882-1892) zaczął zabiegać o zreformowanie hiszpańskiego systemu zarządzania Filipinami.
W 1886 Rizal opublikował swoją pierwszą powieść, pod tytułem Noli me tangere („Nie dotykaj mnie”), która obnażała nieudolność i niesprawiedliwość hiszpańskiego systemu kolonialnego w jego ojczyźnie. Kolejną publikacją była książka El filibustierismo („Rządy chciwości”, 1891). Ugruntowała ona jego pozycję, jako czołowego przedstawiciela filipińskiego ruchu reformatorskiego. Kolejną pracę poświęcił ukazaniu historii Filipin przed przybyciem Hiszpanów, była to edycja dzieła Antonia Morgasa – Sucesos de las Islas Filipinas.