Dążenie do reformy więziennictwa ze względów humanitarnych było ważną częścią społecznej doktryny kwakrów. W 1682 przywódca kwakrów William Penn na mocy przywileju królewskiego założył Pensylwanię, w której starał się wprowadzić szereg nowych rozwiązań instytucjonalnych, m.in. ograniczenie kary śmierci i kar cielesnych, oraz wprowadzenie odrębnych cel (pomagających w skupieniu na przemianie wewnętrznej i uniemożliwiających demoralizację wzajemną osadzonych), oraz nastawienie na poprawę moralną, edukację religijną i pracę więźniów. Śmierć Penna w 1718 zakończyła próby wprowadzenia tych reform. Wiara w przenoszenie skłonności przestępczych poprzez wzajemne kontakty („zarażanie” przestępczością i demoralizacją) leżała u podstaw podstawowej zasady późniejszego systemu celkowego – całkowitej izolacji.
W epoce oświecenia rozwinęły się humanitarne i reformatorskie idee dotyczące więziennictwa i polityki karnej, zgodnie z którymi kara powinna realizować racjonalne cele, m.in. unikać niepotrzebnego cierpienia i dążyć do poprawy więźnia. W 1777 John Howard napisał wpływowy raport, podsumowujący jego obserwacje o stanie więzień w Europie: State of the Prisons. Wskazywał w nim, że należy zaprzestać dotychczasowych form odbywania kary więzienia.