Pomnik Harcerzy Września − odsłonięty 4 września 1983 pomnik upamiętniający męczeńską śmierć śląskich harcerzy, którzy we wrześniu 1939 stawili opór wkraczającym do Katowic niemieckim żołnierzom i bojówkarzom. Pomnik upamiętnia także harcerzy, którzy polegli lub zostali zamordowani w późniejszym okresie okupacji niemieckiej.
Historia
mały|lewo|Tył pomnika (2018) mały|lewo|Płyta pamiątkowa na południe od pomnika (2023) Pierwszym znanym z imienia i nazwiska polskim harcerzem na Górnym Śląsku, który zmarł w wyniku odniesionych ran postrzałowych był ćwik Ryszard Kot z Michałkowic. Jego postać to pierwszy przedstawiony na pomniku harcerz. Harcerze biorący udział w walkach, m.in. na ulicach Chorzowa i Katowic, byli rozstrzeliwani wraz z powstańcami i członkami innych organizacji. 4 września 1939 roku na katowickim rynku Niemcy rozstrzelali 80 osób. Kolejne egzekucje miały miejsce w Lasach Panewnickich i Pszczyńskich, Michałkowicach, Brzozowicach-Kamieniu oraz Gotartowicach. Harcerze trafiali do więzień i obozów koncentracyjnychM.in. znani z imienia i nazwiska: Józef Pukowiec, Józef Skrzek, Jerzy Lis, Ludwik Wacławek, Bolesław Wiechuła, Franciszek Buchalik, Paweł Buchalik, Irena Kuśnierzewska-Kabatowa, Irena Salamon, Olga Kamińska-Prokop..